<  1, 2                 Tuỳ Bút                 <<< tìm >>>                 BÀI MỚI . muc luc . vào



Tùy Bút


thơ đăng báo



Nhớ ngày xưa, thời còn đi học, tôi cũng tập làm thơ, ký cóp chữ nghĩa, nắn nót vài dòng (được gọi là thơ) mà riêng mình lấy làm đắc ý. Gởi bài thơ đó cho bạn hay cho người tình, rồi chờ đợi một hồi âm tán thưởng. Cùng lúc với niềm mơ ước có một ngày, một bài thơ nào đó của mình được xuất hiện trên mặt báo (dù chỉ là báo lá cải thôi) cũng là một niềm vui vô hạn. Vì thơ mình đã được nhiều người đọc, và thế là vui, là hãnh diện...với bạn, với người tình.
Để ước mơ biến thành sự thật, người làm thơ phải biết đợi chờ, đợi chờ tài năng phát triển, đợi chờ những người làm báo để mắt đến, đợi chờ ngày báo phát hành... Sự đợi chờ phải chấp nhận trên một lối đi, thuở mà phương tiện truyền thông chưa toàn cầu hóa.
Bây giờ thì có khác đôi điều, khác ở chỗ thơ mình vừa xuất kỳ hữu ý, gõ thật nhanh rồi phóng lên net, có thể sau 10 phút, người làm thơ nhận được hồi âm: "bài thơ dễ thương quá" hay "thật ngậm ngùi"... Thế là vui, dẫu bài thơ có ngậm ngùi thật. Thơ viết về "tháng tư đen" sao không ngậm ngùi! Còn nếu bài thơ này mà được chọn (khó lắm) để đăng báo, thì ngậm ngùi của tháng tư nhập chung với ngậm ngùi tháng bảy với chuyện mưa ngâu! Bởi vì, theo qui định chung của các tạp chí văn học: bài gởi cho báo này không gởi cho báo khác đã đành, mà còn không được phổ biến trên net. Nếu muốn, phải đợi sau khi báo (có đăng bài thơ đó) phát hành được một tháng. Như vậy là kể từ lúc gởi bài thơ đi, phải đợi 3 tháng sau, người làm thơ mới nhận được niềm vui. Một năm, may mắn nhận niềm vui được một lần. Mà một đời người có được mấy năm để làm thơ, dẫu rằng còn vương cái nghiệp? Dĩ nhiên là nói đến những người làm thơ tài tử, không cầu mong trở thành nhà thơ hay thi sĩ. Còn những người đã thành danh thì lại khác, họ liên tục được vui trong hành trình chung của dòng họ các nhà thơ lớn trên một chiếu riêng, không thể "môn đăng hộ đối" với các người làm thơ tài tử. Thậm chí họ có nhận một lời chào hỏi (của kẻ dưới) cũng làm ngơ.
Mặc dù thơ bây giờ, chỉ là "quà cho không biếu không" , vậy mà cũng khó lòng xuất hiện đó, đây. Chẳng lẽ một bài thơ có mặt trên net sau đó có mặt trên báo, thì tờ báo đó mất khách?

Nếu nhìn từ góc độ "phóng khoáng", người khách hay đọc giả trung thành với tờ báo hay tạp chí, có rất nhiều nguyên nhân:
- muốn nhìn sự lớn lên của nền văn học Việt Nam trong cũng như ngoài nước.
- muốn học hỏi thêm về tính đa năng của dòng đời qua các bài viết có giá trị.
- muốn hiểu rõ hơn ngọn ngành dân tộc trên dòng đi nhân bản của lịch sử.
- muốn giữ được lòng tin yêu đối với tôn chỉ và hướng đi đúng đắn của tờ bào mà họ đã chọn.

...

Còn rất nhiều những cái muốn khác, mà người đọc đã "trụ" với tờ báo hay tạp chí năm hay mười năm, hoặc lâu hơn. Không vì chờ đợi một danh phận do cơ may có vài bài thơ trên báo. Nếu muốn có danh phận trong làng thơ, thời buổi này cũng dễ lắm. Chỉ cần "mặc áo thụng vái nhau", hoặc tự thắp sáng mình bằng cách mỗi năm in vài tập thơ, hay cho ra vài cái CD thơ nhạc... làm quà biếu.

Điểm gút lại cho chuyện phiếm này là liệu các báo hay tạp chí có thể thông qua rào cản, để thơ gởi đăng báo có thể lấy từ trên net xuống. Biết đâu chừng tạp chí hay báo sẽ có thêm khách, vì một cảm tình viên thấy bài thơ mình vừa đọc trên net, thích quá, lại lại vừa thấy trên báo, thì bỏ ra vài đồng để "cầm" một tình cảm có thật cũng đáng hơn là cứ nhìn nó nhấp nháy trên net. Giải tỏa qui định này, người làm thơ cũng có được niềm vui song hành, chữ nghĩa không chừng sẽ được khuyếch tán rộng hơn. Bởi người làm thơ biết hồn thơ của họ có nơi "siêu thoát" mà khỏi phải đợi chờ... trong "áo quan" qui luật.


Cao Nguyên



trả lời


Tùy Bút




phong lan tím

(thương gởi Phong Lan Tím)




Như thường lệ, mỗi khi lên Net, tôi ghé vào trang Phụ Nữ Việt để đọc những bài “ Người viết cho Người “.
Người viết cho tôi hôm nay là Phong Lan Tím, chỉ là một lời nhắn thôi mà lòng tôi xa xót, bây giờ và mãi mãi.
Phong Lan Tím – Cái tên đẹp và rất đáng yêu. Tên của một người con gái, ngay cả nơi cô ta sống tôi cũng không rõ. Chỉ biết nhau qua một trang thơ trên PNV.
Những dòng thơ rất buồn của nàng đã “ bắt mắt “ tôi, bởi chính tôi cũng gắn liền trong số phận “ lời tình buồn “ - cả cái Tình gởi cho Quê Hương và gởi cho những Ân Tình giao tiếp trong Đời – Lời Thơ khắc khoải chạy dài theo cuộc sống có quá nhiều những trầm tư về Dĩ Vãng và Hôm Nay.
Cảm xúc thì nhiều và cũng nồng nhiệt lắm – Thơ mà! Những dòng chữ chảy từ trài tim đã gắn liền với Vận Nước không may và với Vận Đời trôi trong khắc nghiệt!
Trên Trang Thơ “ Hoa Tím Bằng Lăng “ của Solo, tôi gặp Phong Lan Tím với vài đoạn Thơ của Nàng – Phải rồi, Nàng chỉ post lên những đoạn thơ ngắn, và như tôi đọc được tâm trạng Nàng – khắc khoải bi thương về cái thân phận làm người.

Có những lúc buồn ôi vô số kể
Tháng ngày dài trong kiếp sống lê thê
Lắm xót xa nhiều chua xót não nề
Lòng héo hắt mắt đong đầy ngấn lệ

PLT
...

Có những lúc đớn đau tình nhân thế
Môi héo sầu vẫn nở nụ cười tươi
Xé bờ mi cay đắng bỡi lòng người
Dòng dư lệ ngậm ngùi thương số kiếp

PLT
...

Buồn thế sao em? Mà buồn thật! Một người con gái nhìn Đời với tất cả sự chua xót. Tôi muốn chia xẻ với Nàng những buồn phiền đó. Nhưng phải nói thế nào khi không biết Nàng là ai. Nếu nói không khéo thì tâm trạng buồn của Nàng chẳng những được giải tỏa mà lại vướng thêm một nỗi buồn không tên. Nên tôi chỉ gởi lên bài Thơ “ HOA XƯA “ như nói vu vơ về một chuyện tình còn lưu dấu tiếc thương, như là để “ góp buồn “ cùng Nàng. Thực ra là tôi muốn gợi chút cảm thông về những nỗi đau nội tâm với những người thích “ yêu Hoa màu Tím “. Có thể là như vậy, hay gần như vậy – Hễ thấy Tím là Buồn:

Chiều Tím
Hoa Tím
Mây Tím
Thậm chí cả Dòng Sông Tím, Mưa Tím ….
Màu Tím dẫn dắt Văn, Thơ đi vào những câu chuyện Tình Buồn.
Và đây là Bài thơ tôi đã viết trên trang thơ Hoa Tím Bằng Lăng:

hoa xưa


ghé chợ hoa dọc bên đường
mua cành lan tím chúc mừng tuổi em
nhìn hoa nhớ màu áo quen
len theo tiếng guốc rộn trên phố chiều

thương bao nhiêu - nhớ bấy nhiêu
góp từng đêm lại chắt chiu lời tình
từ em xa giấc hạ xinh
tìm anh mãi - vẫn một mình bóng em

và anh - đời đã quên tên
lần theo từng bước chân em tìm về...

rồi đi - lạc cõi xa quê
nhớ nhau cũng chỉ trăng thề, hoa xưa!

Cao Nguyên


Sau chỉ hơn một tuần khi bài thơ này gởi lên trang thơ “ Hoa Tím Bằng Lăng “, chiều hôm qua, vào lại trang thơ, tôi thật sự bàng hoàng và xúc động khi đọc lời nhắn tin của Phong Lan Tím:
Chào So Lo!
Mấy hôm nay bệnh tim tái phát PLT mệt và tim đau buốt không ngồi dậy nổi để xử dụng máy computer. PLT cố gắng vào PNV một chút để viết vài lời gởi đến So Lo, nhờ So Lo nhắn lại với anh Cao Nguyên là đợi PLT bớt bệnh sẽ đáp lại thơ của So Lo cùng anh Cao Nguyên tặng cho PLT. Còn nếu như So Lo thấy PLT bặt tin không còn xuất hiện trên PNV nữa thì xem như PLT đã nghìn thu an giấc vào lòng đất lạnh. Lúc ấy So Lo hãy viết tặng PLT bài thơ "Khóc thương một kiếp hồng nhan bạc mệnh" Và chúc So Lo ở lại hòa thơ vui vẽ với mọi người. Cho PLT gởi lời từ biệt anh Cao Nguyên cùng mọi người nêu như PLT đã đi vào giấc ngủ thiên thu.

...Ôi đau buốt quá trái tim tôi
Đành phải nghìn thu vĩnh biệt rồi...
Giã từ nhân thế đầy tăm tối
Hồn phách lạc về chốn xa xôi

PLT

...Đâu còn mong mõi chi cuộc sống
Bệnh đã hành thân đến rã rời
Sức đã kiệt dần hơi đã cạn
Thôi đành vĩnh biệt cõi dương gian...

PLT

Sự xúc độg đến tột cùng đã làm tôi ngạt thở và nghẹn tim. Cả HC, Solo và H X khi vào đọc tin nhắn cũng nghẹn lời:

“ …Solo xin chào PLT! Hôm nay solo thật là súc động khi đọc những dòng thư của PLT......solo chẵng biết gì hơn ngoài sự cầu nguyện hằng đêm cho PLT được bình yên và được qua hết mọi khó khăng của cơn bịnh.......Nếu PLT có cần solo giúp gì thì xin PLT cứ cho solo biết solo sẽ tận hết khả năng của mình............Cầu xin đấng tối cao phù hộ cho PLT được bình an …”

Suốt mấy đêm rồi giấc ngủ tôi không yên. Tôi nghĩ về Phong Lan Tím - như Nàng là em gái tôi, như người tình của tôi trong sự cảm nhận của một – trái – tim –thơ.
Tôi buồn! Buồn lắm! Nhưng không khóc, dễ gì tôi khóc được. Bạn hiểu chứ, nước mắt tôi đã khô từ lâu, dễ chừng cũng đã trên ba– mươi – năm, kể từ khi tôi nhận diện “ những cái chết tập thể “ từ Mùa Xuân 1968 đến Mùa Hè 1972 và Mùa Xuân 1975 với những biến loạn của thời cuộc thổi những ngọn lửa tàn bạo đốt cháy Quê Hương tôi. Khi mà:

“ …bước nhân ái mù xa hút nhớ
trơ mặt đời nhẵn bóng yêu thương
người gặp người giữa dòng thác lũ
ân tình trôi như rác trên sông

nhớ chân bước rộn chiều luân vũ
điệu valse nay trộn tiếng bi thương
em vẫn đó chân dung vàng úa
ngậm trên môi những giọt tình buồn

dòng nước mắt tuôn trào loang vỡ
từ một ngày phố rợp khăn tang
mím môi lại nén lời đưa tiễn
ghìm nụ hôn chờ gọi trăm năm …”

(mùa thương tích – Cao Nguyên)

Dòng sông nước mắt chảy xuyên suốt cõi làm người, nó xuất phát từ nguồn đã rõ biết không cần truy cứu - chảy từ không có khởi đầu đến nơi không kết thúc … Triền miên chảy, triền miên sâu lắng, sóng nhẹ thôi mà cay đắng biết chừng nào!

Tôi không khóc, chỉ nghe lòng thổn thức. Về Em thôi ư? Không hẳn là riêng thế, là cả chúng ta đó. Cái thân phận làm người – Sinh ra, lớn lên rồi mất đi theo một chu kỳ Sinh - Lão - Bệnh -Tử trong qui luật tất yếu một Đời Người. Cái tỉ lệ nhận được sự sủng ái của chu kỳ đó có được là bao? Bởi thường hằng chúng ta nhận chịu biết bao sự bất trắc, từ các mối hiểm họa, nên nỗi buồn ta mang theo dằng dặc, nặng vô cùng.
Hạnh Phúc? Cái rạo rực về một nụ hôn nồng ấm gởi người tình, dù chỉ một lần thôi cũng đủ choàng lên đời những ngày vui, huống chi niềm hạnh phúc Em mơ ước một đời với một lần hạnh ngộ giữa thời hoang phế! Quả thật tuyệt vời, nhưng với Em nó mãi xa vời …
Phong Lan – có thể nào Em thôi cần sắc Tím – để nụ cười Em vĩnh viễn được hồng tươi. Anh muốn uống từ Em cái giọng cười ấy để phá rã mọi giá lạnh trong thơ! Quên đi hoặc xem như chẳng có cái nghiệt ngã của dòng đời.
Anh muốn đổi tên Em là Phong Lan Hồng, Phong Lan Muôn Sắc. Đốt hết những bài thơ buồn còn trong ký ức hoặc đang loang lan trên các trang web. Góp hết lại những bài thơ Yêu Thương và Hạnh Phúc in thành một tập thơ với hình bìa là một đóa Phong Lan Hồng giống như những cánh môi hồng thắm của Em.
Nhưng, mỗi thân phận chúng ta cứ lầm lũi đi, lầm lũi sống và chết! Sau phút giây thần trí bị tê liệt vì hoang tưởng, ngắm lại mình qua cái phản quang sinh tồn, ngỡ ra mình đâu khác một Cội Cây

“ …chỉ như một cội cây
đời vốn là như vậy
cành lá tốt hôm nay
ngày mai không còn thấy …”

(Chỉ như một cội cây - CN)

Có thể nào Em tựa vào vai anh để nói là Em vẫn còn đây và với anh, hình như Em đang yêu. Một. tình yêu thiết tha với tất cả lòng hăm hở và khao khát, cho một mối tình Em mãi ước mơ nhưng không bao giờ có được.
Ngủ đi, Em sẽ dịu những cơn đau, mai anh sẽ đưa em đi thăm những cánh đồng xanh mượt cỏ, những cánh đồng “ thẳng cánh cò bay “ như ở quê Em, cho Em gặp lại những tấm lòng khoáng đạt không có tì vết của sự tị hiềm, ích kỷ …
Mượn duyên cớ viết cho Em, anh lại viết cho cả anh. Có phải mình cùng chung một khao khát về một cuộc sống bình thường cầu mong hạnh phúc cho chính ta và cho người.
Chính sự vất vả và chật chội trong cái dung nhan bề thế của cuộc đời đưa chúng ta vào vòng mơ ước. Riêng Em, niềm mơ ước dù rất giản đơn cũng đang gãy đổ, vỡ vụn! Cho nên mãi mãi với Em, Hạnh Phúc chỉ là một khái niệm!
Cũng từ trong “ khái niệm “ biết Em qua những dòng thơ gởi cho Đời nỗi bất hạnh của Em, anh xin chung chia những đau khổ từ Em – một người con gái sinh ra là một ngôi sao xấu, đang chờ biến đi, mất biệt giữa cõi người.

Anh gởi cho Em bài thơ với tất cả sự cảm xúc của anh:

Phong Lan Tím
(thương mến trao về Phong Lan Tím)

Em - một ngôi sao rất xấu
chớp tắt hoài trong suốt cõi mênh mông
đã nhiều lúc anh nhìn mà chẳng thấy
lại hỏi chính anh: Em có còn không?

Em - hạt giống đời trầm uất
vừa nẩy mầm thân lá đã xác xơ
rễ như bám không sâu vào thớ đất
mong một lần hoa nở - biết bao giờ?

Em - thân phận người bất hạnh
vừa sinh ra đã mang bệnh bẩm sinh
con tim nhỏ buốt đau từng chặp tối
cuộc nhân sinh em ngơ ngác đứng nhìn!

@


Em tự đặt tên em: Phong Lan Tím
tìm yêu thương đơn lẻ một loài hoa
chẳng muốn tựa vào vai ai kể lể
những thiết tha và cả những xót xa

mượn nhật ký viết những dòng hệ lụy
ghi lời thơ để thủ thỉ chính mình
cố nhặt nhạnh những niềm vui có thể
để nuôi đời qua từng phút hồi sinh

Anh biết Em từ bài thơ Số Phận
nỗi đau Em chuyển cảm nhận vào Anh
chạm mặt đời - Em trở trăn nghi vấn
thời gian trôi cuộc sống quá mong manh

Em rong chơi trên một vùng khắc nghiệt
nên bước đi hụt hẩng mãi không thôi
dẫu là thế Em mãi còn tha thiết
với Yêu Thương trong khoảnh khhắc làm người

nhưng tất cả những lời Em nói, viết
khó tìm ra sự thanh thoát yên vui
Phong Lan Em vẫn một màu Tím biếc
chữ nghĩa Em là thương tiếc ngậm ngùi

@

hôm nay nhận được lời Em nhắn
anh bàng hoàng xúc động, tim ngất đau
khi biết em sắp về nơi xa khuất
thơ giao duyên không còn dịp trao nhau

đừng nhé Em - Em đừng đi quá vội
Bạn và Anh đang đợi đọc thơ Em
dẫu cuộc sống mãi còn nghìn dấu hỏi
tạm quên đi - Phong Lan ơi! Vui lên!

Phong Lan ơi!
Phong Lan đừng trở Tím!

Cao Nguyên
100904



trả lời


Tùy Bút


Đà Lạt và tôi

"nhắc chi ngày xưa đó
để đau buồn lòng ta "
(Thiên Thai - Văn Cao)



Đà Lạt với những hàng cây thông - là biểu tượng suốt đời mãi nhớ - Thông là chất thơ hiện hình của Đà Lạt, là dấu ấn khó quên của những người từ đó ra đi, và của người muốn về qua nơi đó.
Có những cái rất tư riêng của Đà Lạt, không thể nhầm lẫn, không thể pha trộn. Tỉ như bạn không thể tìm ở đâu ra cái mùi hăng hắc của nhựa ngo trong những đêm Đông hồng lửa. Cũng như bạn không thể tìm đâu ra cái màu hoang dại mà dễ thương của những khóm Dã Quỳ. Dù rằng ở Đà Lạt, bạn dễ tìm ra đủ mọi loại hoa, từ cao quý như Lan, nồng nàn như Hồng, lãng mạn như Mimosa....

Đến từ một ngắm nhìn thực thể, hay đến từ một cõi nhớ về. Đà Lạt có cái đẹp của những bức tranh quê mịn màng và bình an; Đà Lạt có sự hoàng tráng với những thác nước tuôn chảy trong ánh sáng rực rỡ của trời chiều; Đà Lạt có sự trầm mặc của những thảo nguyên vùi ngủ dưới sương mù....

Cái sắc và cái vẻ của Đà Lạt không ai có thể nói hết. Có chăng là những lời ghi qua nhạc, qua thơ, qua nét cọ, qua những hình ảnh chụp bắt được...
Những cái đó còn quá ít ỏi trong một Đà Lạt bộn bề sự giàu có về bản sắc và âm hưởng. Nên đừng ai nói là họ đã trải qua và thấu hiểu về Đà Lạt.

Tôi chỉ là một khách lãng du, đến Đà Lạt với chút duyên sơ ngộ của mối tình đầu. Tình với người thì tôi không giữ được. Nhưng tình với Đà Lạt thì mãi mãi còn trong tôi. Dẫu sao thì tôi chưa hề phủ nhận cái nguyên nhân tôi yêu Đà Lạt quá vì ở đó còn thấp thoáng bóng một người...
."...Hồng Phước ơi! Em ở đâu rồi
anh tìm em suốt những ngày trời rạng rỡ
anh tìm em suốt những buổi mù sương
cũng chỉ gặp được em trên ngàn nẻo nhớ...."

Nhưng với bạn thì sao? Đâu có ai riêng tư của bạn thấp thoáng ở đó. Chỉ có trong tim bạn một Đà Lạt đáng yêu. Riêng điều này, bạn đã hơn tôi.
Tôi không nhắc đến Đà Lạt như một bố cục. Mà là một tổng thể pha trộn giữa màu sắc, âm thanh và lòng người. Đến hay đi từ nơi đó, Đà Lạt vẫn còn trong ta những cảm xúc khó quên. Tuy rằng hôm nay Đà Lạt không còn những thứ nguyên xưa. Vị trí những hàng thông trong Thơ gởi về Đà Lạt không còn nhiều nữa.
Có chăng chỉ là lòng hoài niệm về một Đà Lạt xưa.



Cao Nguyên



trả lời


Tùy Bút


G ọ i
......điêu tàn thức dậy








Sau một bài viết ngắn như một niệm khúc gởi Nhạc Sĩ Trịnh Hưng, khi anh vừa ra đi vào cõi vĩnh hằng. Nhạc sĩ Phan Anh Dũng gởi cái link cho tôi nghe lại 2 bài nhạc của anh Trịnh Hưng: Tôi Yêu và Lúa Mùa Duyên Thắm với chính lời thơ của anh. Mới thấy tâm hồn anh rộng trãi bao la trên những cánh đồng Miền Nam thắm tình sông nước:

"kìa cùng đùa chơi trẻ thơ ca hát say đời
dù nghèo mà vui hỏi ai không hé môi cười!"
(Tôi Yêu - Trịnh Hưng)

Tôi đã hân hạnh gặp con người có hồn thơ chơn chất ấy, với nụ cười rộng mở chứa niềm vui với những thân quen.
Nhắc cuộc gặp với nhạc sĩ Trịnh Hưng trong ngày Đại Hội Thân Hữu của Hội Thơ Tài Tử Hải Ngoại ở Washington.DC vào tháng 10 năm 2004. Tôi chợt nhớ trong đêm ra mắt Tuyển Tập Thơ "Cụm Hoa Tình Yêu 10", có một kỷ niệm khó quên.

Một trong những vị khách mời dự đêm ra mắt sách là Nhà Văn Trần Quán Niệm. Người mà trong lời ngỏ chúc mừng Đại Hội Thơ Tài Tử Hải Ngoại, đã đọc bài thơ "gọi điêu tàn thức dậy" của tôi trong tuyển tập Thơ "Cụm Hoa Tình Yêu 10".

Gợi nhớ đến, tôi vẫn còn bồi hồi từ tâm thức buồn của bài thơ được chọn đọc như một bất ngờ.

gọi điêu tàn thức dậy
uống cho hết chua cay!

Có giọt lệ rưng đau thấm vào lòng chăng? Có phải chữ nghĩa muốn khởi quật lên một tia sáng của hoài vọng: sau khi uống hết chua cay, sự điêu tàn hoang hóa sẽ trở mình hồi sinh những cánh đồng vàng rực lúa vụ chiêm, triều nghi xưa đượm tình hương sắc cũ, núi sông xanh sau cuộc chiến thê lương.

Thê lương đến độ phải bỏ nước ra đi. Đi để tìm sống trong cái lý lẽ làm người được bảo vệ bằng công bình nhân ái.

Đi với mục đích thoát những xiềng xích hận thù. Dẫu biết đi mà lòng đau như cắt khi để lại sau lưng bao thân thương của Đất, của Người.

Đi để rồi suốt nhiều năm sống trên đất người, lòng vẫn luôn cật vấn, cật vấn đến độ hóa ngông gọi điêu tàn thức dậy:

Nếu đi mà thong thả
Tội đếch chi quay về
Cứ nhìn đời đon đả
Ta dõi miết đường mê

Nếu về mà an tịnh
Cần quách gì phải đi
Ngồi lê đời bịn rịn
Mê hoặc cõi hồ nghi

Đi, Về - đường khúc gãy
Chồi nứt ngọn hoài thai
Giấc đời xa ngọt ngậy
Cong quắp khối hình hài!

Cả cái chồi nứt mầm lên cũng không xanh được, thì ngọt ngậy đời bao giờ mới có. Trách chi cái hình hài không quắp lại vì những nỗi đau mất Nước, tan Nhà!

Thế kỷ này thật tội
đau thương quá hóa rồ!
(gọi điêu tàn thức dậy)


*


"Lúa thắm vàng đầy đồng
Người sống với tình mặn nồng
Như cùng nhau xây tình yêu sông núi
Tô màu cho nước Việt ngày thêm tươi!"
(Lúa Mùa Duyên Thắm - Trịnh Hưng)

Ôi yên ả và thành bình chi lạ
Phù sa thơm ôm gốc mạ xanh!

Vậy mà điêu tàn! Vậy mà hoang phế! Uổng công thơ chuốt chữ cho đời!
Còn đâu trên những cánh đồng cò bay thẳng cánh, rôm rả tiếng hát:

... gánh thóc về
gánh thóc về...

Chỉ còn những đường khúc gãy, mỗi nhìn trước nhìn sau nghẹn những niềm đau, khi người làm ruộng thiếu gạo ăn, khi trẻ đến trường không lành tấm áo!
Mặc, tôi vẫn gọi điêu tàn thức dậy, uống niềm tin để thoát cơn đau.

Phù sa rồi lại thơm
Lúa đòng đòng mẩy hạt
Câu thơ lồng tiếng hát
Trong khúc nhạc đồng quê

Những tấm lòng gặp nhau từ tâm điểm ấy - Ân tình gởi núi sông!

Tạm biệt hôm qua, hay vĩnh biệt hôm nay, ngày mai... chỉ là sự vắng mặt không là sự xa cách của ngôn từ thơ, nhạc viết cho đời, viết về nguồn cội quê hương.
Khi điêu tàn thức dậy, con mắt thơ không nhìn sự đổ nát mà nhìn qua khao khát để tìm về Tổ Quốc trong tim!

Cao Nguyên

Virginia 13/5/2008.



trả lời


Tùy Bút




phảng phất


Đã hết tuần đầu của Tháng Tư/2009. Bầu trời Miền Đông vẫn còn xám xịt, mưa lai rai kéo cái lạnh chạy dài từ Đông vào Xuân. Cây trong rừng muốn thay lá mà nắng chưa chìu. Vườn nhà, mấy khóm hoa tulip cố nhoi lên để khoe màu, mặc nắng mưa. Tội những cọng cây yếu hơn mùa trước vì thiếu nắng, cánh vẫn xòe ra gợi ánh mắt người, chờ nụ cười của hôm nay và ngày mai.
Tiếng cười chưa khẩy lên trong không gian vắng lặng bên ngoài. Tôi đi tìm hương quá khứ trên những trang sách báo cũ tiếc hoài chưa chịu vất đi, sợ khối chữ nghĩa ân tình trở thành bụi thời gian. Có thể đó là sự đồng cảm với một người bạn văn: Mỗi lần dọn nhà, thấy sách báo mà thương, vất đi cũng nhẹ phần khuân vác, nhưng sợ lòng mình man mác những ưu tư! Sách báo in nhiều cũng tội cho rừng vơi màu xanh của lá, nước lũ vượt nguồn xoáy vỡ đất quê!
Còn bao năm nữa ta mài mực
viết phóng lên trời những dấu than!
Đỡ tốn mực và tốn giấy, thì viết phóng lên trời chắc cũng vui dẫu chỉ là những dấu chấm than!! Tiếc là cứ loay hoay mãi với việc người, việc ta mà khất lần bữa viết. Hoặc cảm thấy đã viết đủ điều nên viết, viết thêm chưa chắc đã khá hơn với giòng nghĩ vốn đã trầm cảm.
Nhặt tờ Phố Văn số 44 - tháng 10/2004, với chủ đề "Thu nói với người", chợt thấy mênh mông đời của mộng, cho dẫu muốn "gọi điêu tàn thức dậy".

Mộng dằng dặc, mộng nặng đầy
kéo hồn trầm ý, đè gầy lời tâm!


Bật ra được hai câu thấm dòng hoang ngữ giữa chiều vơi, lại thấy nôn nao viết điều gì đó cho ta giữa khoảnh thời gian gác bút niệm đời!
Ấy vậy mà vừa đọc lời Trần Doãn Nho giới thiệu tập truyện của Lâm Chương:"Tôi để ý, càng ngày, Lâm Chương càng viết ngắn đi... càng ngày anh càng kiệm lời hơn". Ngẫm mà hay! Sự kiệm lời của một nhà văn chuẩn mực là muốn nâng niu từng hạt chữ cho nghĩa tỏa hương thơm. Thấy mà ham.
Tôi cũng muốn: thử xem một tháng thơ không viết/chữ nghĩa dư ra được bao nhiêu. Nín viết, kiệm lời thế mà mấy tháng qua, chữ dư ra không đủ lấp kín cái dấu hỏi em quăng vào mailbox của tôi: sao im lặng thế?
Giữa thời tress lây lan cùng khắp mặt địa cầu do tiếng vỡ của những đồng tiền rơi vào hố thẳm! Sự im lặng của chữ đồng nghĩa với sự khuất bóng của một nhân sinh. Và em thảng thốt nhìn khung trời vắng bóng chân thơ! Dẫu đã báo trước: mai anh cùng chữ ẩn cư /rảnh, mời em ghé cội từ thăm anh. Vậy mà vẫn sợ đóa hồng em chờ đặt vào đúng chỗ, hoặc tôi như chưa từng có mặt trong đời! Mà tôi thì vẫn muốn mình hiện hữu dầu chỉ là phảng phất:

chẳng thế, thời xưa buồn mất nẻo
bờ bến hồng hoang tự thuở nào
bia đá rêu xanh lời đáy mộ
đời lạnh mùa thương những khát khao

trăng đã vì đêm bàng bạc sáng
sao người không vì núi thẳm xanh


Hôm nay viết chừng ấy, để em biết anh còn có mặt, dấu chân thơ còn trên lối xanh của một thảo nguyên xưa!

Cao Nguyên
VA 4/4/2009





trả lời


Tùy Bút


hành trình nhân ái

... Hôm nay Bh đi dự lễ khánh thành Tượng đài Thuyền Nhân ở TP Westminster.
30/4 nỗi đau chẳng thể nào lành.
34 năm rồi nhưng khói của cuộc chiến vẫn làm cho chúng ta cay mắt...


Những dòng chữ mới nhất Chị Bích Huyền gởi cho tôi và những người bạn có hệ lụy với cuộc chiến Việt Nam đến ngày tàn cuộc - Một tàn cuộc bi thảm không riêng cho những người lính trực tiếp cầm súng bảo vệ quê hương; Mà cả những người con của Mẹ Việt Nam biết hãnh diện về Tổ Quốc mình từ huyền thoại Âu Cơ, từ khí phách của Trần Quốc Toản, từ Bình Ngô đại Cáo, từ khí thế của hội Nghị Diên Hồng quyết hy sinh chống ngoại Xâm... Để bảo tồn giang sơn và dân tộc Việt trong thế đứng Tự Do, Công Bình và Nhân Ái.
Thế nhưng, lịch sử không chìu lòng người, hoặc lòng người không chìu lịch sử do tham vọng cá nhân hay tham vọng của một chủ thuyết. Dẫn đến sự đầu hàng của một đội quân Việt Nam Cộng Hòa hùng mạnh do bị bứt tử bởi những thế lực ngoại bang. Dẫn đến thảm cảnh hàng triệu người Việt bỏ nước ra đi tìm Tự Do, bất chấp mọi hiểm ngay do thiên nhiên và lòng người nham hiểm. Để hôm nay, một Tượng Đài Thuyền Nhân được dựng lên trên xứ người, nhằm tưởng niệm những người đi tìm Tự Do đã nằm xuống dưới đáy biển sâu, đã nằm xuống dưới những phần đất không phải là quê hương mình.
Và cũng để khẳng định ý chí hy sinh cho sự trường tồn của một Dân Tộc.

Chị Bích Huyền nói đúng: 34 năm rồi nhưng khói của cuộc chiến vẫn làm cho chúng ta cay mắt!

"sẹo đã lành mà vết thương nóng hổi
đầu đạn găm, còn bốc khói trong da
tay mân nhẹ nghe hằng hà tiếng vỡ
chiến trường xưa mà ngỡ mới hôm qua"

(vết sẹo - CN)


Tôi vừa xem chương trình "Du Tử Lê và bè bạn" trên DirecTV, đã thấy anh Nguễn Hoài Cát - cựu Sĩ Quan Võ Bị Đà Lạt - khóc khi nhớ về cái tình huynh đệ chi binh của những đồng đội đã bỏ mình vì nước hay còn sống sót mà phải lưu vong nơi đất khách quê người. Đẹp biết chừng nào, cái tình muôn thuở của những con người biết gởi cả mồ hôi, nước mắt và máu của minh cho đồng đội, bạn bè...
Khói cuộc chiến của tàn cuộc bi thảm làm chúng ta cay mắt thật đấy. Cay mắt đến độ anh Hoài Cát nhắc đến lời nói của một danh tướng nào đó: người lính là một sinh vật đáng thương nhất! Có phải họ chiến đấu, họ hy sinh cả cuộc đời, để kết cuộc ngồi ngắm sự điêu tàn cả về thể xác lẫn tinh thần của con người và của núi sông!
Không đâu, những giọt lệ hồng vẫn chảy vì những cưu mang huyết thống, vì những tử tiết rạng ngời của những người lính VNCH.

những giọt lệ hồng
mãi chảy
trong anh
trong đời bạn bè anh
trong giòng sống
trong giòng chết

em nên nhớ
không có sự bi thảm
vì người anh hùng không chết
cho những cưu mang lừa dối
và lòng thương hại

và em cần nhớ
sự ra đi
chững chạc và dứt khóat
của những con người
có trái tim chân chính
xuyên qua
những giọt lệ hồng!

(giọt lệ hồng - CN)


*

đêm con mơ: sông núi hồng
cha nghiêng vai gánh cánh đồng lúa xanh

Vẫn đấy, Việt Nam vẫn trong giấc mơ tôi, vẫn nhớ Bóng Cờ Lau mà ước muốm:
tay con, lau sậy làm cờ
tựa lưng bia đá đợi giờ ngựa bay!


Hy vọng làm nên cuộc sống vui, với chức năng của những con người luôn muốn đi trên con đường Chân Thiện Mỹ. Dẫu con đường đó nhiều lúc như chiếc cầu vồng, có hấp lực của hai chiều tung lên và hất xuống.
Người ra biển nhờ ngọn hải đăng đễ định hướng đi, về. Hôm nay, sao mình không nhìn Tượng Đài Thuyền Nhân để tiếp bước trên hành trình Nhân Ái mà những người con Việt đang đi vẫn với quyết tâm bảo vệ quê hương từ hôm nay và những thế hệ tiếp sau.

VA 25/4/2009
Cao Nguyên



trả lời


Tùy Bút


Ước Mơ

Mỗi năm, vào thời điểm cuối Tháng Ba và suốt Tháng Tư, tôi thường đứng trước tủ sách chứa những linh hồn của chữ, để chọn đọc một quyển thấp thoáng thấy có mình trong đó. Như quyển tự truyện "Nửa Thế Kỷ Việt Nam" anh Song Nhị vừa gởi tặng.
Dù vậy, quyển tự truyện này chưa vội, hãy xếp vào ngăn (hôm qua). Từ từ ngẫm lại những dấu chân xưa trên hành trình vượt chết và tìm sống. Đọc để vui vì thấy mình và bạn còn đứng được giữa hôm nay dưới áp lực của thời gian và những cơn lốc .
Tủ sách của tôi vốn có 3 ngăn: hôm qua, hôm nay và ngày mai. Sách trong ngăn (hôm qua), cứ nhẩn nha đọc, nhìn người cùng thời đi trong nỗi nhớ về từng biến cố vừa bi tráng vừa đau thương. Sách trong ngăn (hôm nay), đọc vào mỗi lúc tịnh yên để thấm những yêu thương cùng tận của Người và Đất trong cõi Quê Nhà. Sách trong ngăn (ngày mai), đọc với nỗi xôn xao của niềm mơ ước một Quê Hương trong tầm nhớ vào thời chưa nhận cuộc lưu vong và cả thời hưng thịnh mai sau hình thành bởi tâm huyết của thế hệ tiếp sau.
Quyển sách tôi chọn đọc cho mùa này là "Giấc Mơ Việt Nam" của Trần Trung Đạo. Trên những nỗi đau của sông núi điêu tàn, của cảnh đời ly tán, của sự sống vượt qua ngưỡng chết bi thảm, của tàn nhẫn và vô luân của thống trị... Là bản phát thảo một quê hương Việt Nam tuyệt vời được xây dựng bằng những giấc mơ.
Lời tựa của "Giấc Mơ Việt Nam" viết ngày 2 tháng 4 năm 2003. Bảy năm qua, giấc mơ dựng lại mùa xuân trên Quê Hương còn nằm trên những trang giấy. Dù sao thì giấc mơ vẫn đẹp hơn thực tại. Mơ để thoát nỗi bi ai, mơ để tái tạo nét đẹp trên những nẻo đường Việt Nam.
Ví mà tôi đổi thời gian được
Đổi cả thiên thu tiếng Mẹ cười!
(Thơ Trần Trung Đạo)

Giấc mơ đẹp quá chừng: giấc mơ Việt Nam, giấc mơ Mẹ, giấc mơ Quê Huơng cứ quyện vào nhau làm thành một nguồn tâm huyết của thế hệ đi trướt gởi về sau với bao điều ủy thác: giữ thơm Quê Mẹ.
Giấc mơ lớn quá như thơ tôi mơ làm Người Phù Đổng, mơ mặt trời vẫn mọc ở phương đông! Mơ làm Người Phù Đổng để được nhìn sự tái tạo lớn lên sau hủy diệt. Mơ mặt trời vẫn mọc ở phương đông để biết tính bổn thiện của con người từ khởi thủy nhân chi sơ. Hẳn nhiên là muốn nhìn những hoang tưởng xung đột chính kiến, những va chạm phù phiếm của quyền lực và danh vọng bị đốt thành tro bón đất cho mùa xanh nhân ái mọc lên tươi thắm cõi đời.

Không có ước mơ, không có hiện thực.
Không có quá khứ, không có tương lai.
Không có tương lai, không có hy vọng.
Tất cả hy vọng nằm trong giấc mơ Việt Nam: Tự Do, Thanh Bình và Thịnh Vượng.
Ơi những cây bút thần có thể làm phương tiện chuyên chở tuổi trẻ thực hiện ước mơ làm Người Phù Đổng?
đêm con mơ: sông núi hồng
cha nghiêng vai gánh cánh đồng lúa xanh
(Thơ Cao Nguyên)

Hỡi nghị lực và lương tri có chịu cho tuổi trẻ mượn làm đôi hia bảy dặm lên đường thực hiện ước mơ!
này em hỡi! giữa bộn bề cuộc sống
hãy từ ta, vì khát vọng mà đi
khi yêu thương, chưa tới mùa thất sủng
thôi bâng khuâng và bớt những hoài nghi
(Thơ Cao Nguyên)

Để đi như người làm văn học:
vẫn vững bước trên hành trình nhân ái
được rọi sáng bởi đức tin chân lý
và sự hỗ trợ đắc lực của hơi thở nồng nhiệt của chính mình
cho đến khi ngã xuống
dưới chân thánh giá được làm bằng chất liệu cây bút lương tri
mà họ đã nương cậy suốt đời
để thực hiện những trang sử thi!
(Lương Tri/Cao Nguyên)


Và chỉ có thế, giấc mơ Việt Nam mới thực hiện được.
Và chỉ có thế, không băn khoăn khi nhìn vào ngăn (hôm qua) với những tên sách: Chuông Gọi Hồn Ai, Khi Đồng Minh Tháo Chạy, Điệu Ru Nước Mắt, Đêm Giữa Ban Ngày...!

md 03242010
Cao Nguyên



trả lời


Tùy Bút


Em chào Việt Nam, tôi chào em – Phạm Quỳnh Anh,

“Em sẽ về quê chào đón hồn em
Em về chào đón nước nhà Việt Nam”


Tha thiết lắm, và cũng bi thiết lắm. Ngôn ngữ Việt Nam diễn đạt tâm thức theo hai chiều bi và tráng thật ấn tượng.
Ước mơ thành sự thật khi em về Việt Nam, em thật sự đã:

“Gặp lại những người anh trong ánh sáng
Găp lại các anh trong buổi kinh cầu
Thấy hồn em nơi quê nhà yêu dấu
Hiểu đuợc nguồn gốc, biết được giang san”


Em biết được bao nhiêu về giang san Việt Nam của trước và sau chiến tranh?
Hòa Bình! Có thật đó. Mà lầm than! Vẫn còn đó. Hồn em còn mãi đau. Tìm hiểu nguyên nhân không khó, điều khó là làm sao cho nỗi đau tan đi, như vết thương sau chiến tranh không còn rướm máu, sông núi quê hương khởi sắc xanh tươi, lòng người được vui theo tiếng cười của trẻ thơ.
Những đứa trẻ có những ước mơ nhỏ hơn em, chỉ cần được đi học để tìm cho mình chút vốn tri thức làm người – một người dân chân chính của một dân tộc anh hùng, trong một quốc gia hưng thịnh. Vậy mà khó, thật khó!
Biết đến bao giờ cái tâm thức hai chiều bi tráng hòa nhập vào lời chào Việt Nam trên hành trình về với tương lai không còn nỗi ray rứt của hồn đau! Khó, nhưng không phải là không thể, khi cõi hồn em còn ở đó: Việt Nam!
Hãy từ những tâm thức hôm nay, em nhé. Em sẽ biết cần “nhặt” những gì làm nên hành trang của tuổi trẻ tiếp sau lời cầu xin của thế hệ chúng tôi!

Em trở lại Việt Nam

Em trở lại Việt Nam
Nhặt giùm tôi ánh mắt
Của em bé thơ ngây
Vỉa hè khuya hiu hắt

Em trở lại Việt Nam
Mang giùm tôi tiếng khóc
Của một kẻ lưu vong
Xa nửa vòng trái đất

Em trở lại Việt Nam
Nhặt giùm tôi sợi tóc
Của mẹ lúc chia tay
Tiễn chồng đi ra Bắc

Em trở lại Việt Nam
Mang giùm tôi tiếng thét
Của chị lúc đêm khuya
Ngỡ còn trên biển Thái

Em trở lại Việt Nam
Nhặt giùm tôi mơ ước
Ðã bỏ lại năm xưa
Trên vùng kinh tế mới

Em trở lại Việt Nam
Mang giùm tôi tổ quốc
Trái tim nhỏ của tôi
Ðã nhiều năm đau nhức.
Trần Trung Ðạo

Với tôi, quê hương đã biết, rất tiếc chưa trọn đời thì đã lưu vong. Vậy mà nhớ, nhớ lắm. Nhớ đến nỗi đêm mơ, thấy mình đang theo tàu về quê. Lại thêm một tâm thức cho em nhìn, với ước mong em cũng “nhặt” được vài điều góp vốn hành trang
Tâm theo tàu về quê
(mến tặng Phú Yên)

qua Đèo Cả, tới Hảo Sơn
đường chui vách đá, chưa mòn dấu bom
còi rung xuyên mấy tầng hầm
chập chờn sáng tối, rần rần bánh khua

đến Tuy Hòa, lỡ giấc trưa
hàng rong quê Nội mời đua cửa tàu
mãng cầu, cam, mít, mận, cau
xanh mơn dạo nọ, vàng thau độ rày

chạm thôi mà nhớ đã đầy
từng sân ga nhỏ chứa dày bâng khuâng
Phú Tân, Chí Thạnh, Đồng Xuân
chặng qua, đoạn lại, nhịp dừng...quá thương

tàu đi, tình ở, lòng rưng
núi sông vạn dặm đã từng chiêm bao
xa kia, quê Ngoại Sông Cầu
quá giang, tàu khuất qua đầu tóc sương.

nước xuôi, nguồn tận Kỳ Cùng
nhập Sông Ba sóng cuộn vùng lúa reo
quê tôi đó, xứ rạ nghèo
tàu mang tâm hạc về theo ráng chiều.
Cao Nguyên



trả lời


Tùy Bút


Thư Gởi Bạn Già

Chữ Nghĩa mình có được hôm nay
Rồi cũng theo mây bay về Trời
Vần Điệu Ý Lời mình có
Rồi cũng theo gió cuốn bay!
Sao không từ hôm nay, trên đường vào thất thập, còn chút mừng sắp được “cổ lai hy” mà chong đèn viết tiếp sử thi, đồng thời "ôn cố tri tân".
Đập cổ kính ra tìm lấy bóng
Xếp tàn y lại để dành hơi!
(Thơ vua Tự Đức khóc Bằng Phi)
Nên lắm chứ, phải không người bạn già thân quí ? Dù biết, bạn sẽ bảo ta ngông, cố tình lắp ghép hai tầng tâm thức để ngẫm . Nhưng bạn đâu khác chi ta, đã ngẫm từ Đoạn Trường Tân Thanh đến đoạn trường thất thanh.Từ ngày cơn hồng thủy xô bọn mình dạt vào bờ cõi lạ, biết bao lần nghe tiếng thét thất thanh của những thân phận người bị đánh gục, bị xé nát bởi cuồng phong bão hận! Làm chữ nghĩa phải bật máu, nhỏ xuống lòng đêm những giọt lệ hồng!
Một thời mong làm lính, một đời muốn làm dân – cả hai đều cùng trách nhiệm của một công dân chân chính và lương thiện của một đất nước vốn tự hào có bốn nghìn năm văn hiến, cần bảo vệ – ngặt nỗi lực bất tòng tâm mà lưu vong thất thổ. Để mãi hoài vọng về một cố hương, tiếc giải non sông xanh ngát màu xưa đang bị úa vàng bởi lòng tham vọng của những quyền lực quỉ ám và những đòn thù cực đoan. Đốt cả nhân tâm ẩn tàng trong cổ tích, chôn lấp kinh thư nhân ái thánh hiền. Ta đã mất quyền công dân từ độ nghe tiếng rít rợn người của cửa tù thế kỷ. Một cuộc hủy diệt đến tận cùng hơi thở của di ngôn chân thiện cha ông gởi lại. Để nghe đau lời hổ nhớ rừng của Người Thế Lữ:
Gậm một mối căm hờn trong cũi sắt
Ta nằm dài trông ngày tháng dần qua!
Ngày tháng dần qua, nhẩn nha qua, nhuộm tóc ta màu bạc. Bạc cả lòng hào phóng tình người. Thấy trong cõi Đi, trong cõi Về những con đường huyễn hoặc. Nên mỗi giấc mơ cứ dấy lên niềm khao khát sống, như thể ta đang trong những giờ phút cuối của cuộc đời tiếc nuối những tàn phai! Để thêm một lần quật cường đi trong lửa bới tro tìm bảo vật. Những bảo vật linh thiêng được ghép từng mảnh chữ thế nhân còn sáng nghĩa thuần thành với niềm khát vọng giữ thơm Quê Mẹ.
Trời đang vào Thu, màu thu buồn bàng bạc, làm chùng tâm lữ khách:

gió xoáy ngang đêm, rừng chợt thức
nghe lá xa cành, hối hả rơi
xuyên sương mờ ảo trăng treo lệch
vạc thả lời thu rớt cuối trời

rớt xuống chùng sâu tâm lữ khách
những giọt lòng đau mấy khoảng đời
quê xưa lửa hạ bùng nhen dậy
thấp thoáng trùng xa mộng giấc tôi

giấc gõ lưng trời muôn nhịp phách
tấu giữa rừng thiêng tráng khúc ca
thơ nung lửa hạ ru lòng khách
gió quất thu sầu xé nát hoa!

Thật sự ta đang giữa đêm của đầu thế kỷ 21, trên cầu truyền thông gởi tâm tình đến bạn vẫn với niềm lạc quan “trăm năm còn phía trước” để giữ ngọn bút đi giữa thăng trầm không chao, nghêu ngao những trầm khúc cho ta và cho người còn chút tình hào sảng.
Hôm qua, nhân đi tìm những “cảo thơm”, ta thấy những mảnh chữ của ta ai đó thương tình đem máng trên những vách trời trong cõi hằng hà chữ. Ta vui quá, bèn mét với người bạn trẻ. Bạn trẻ cười chúc phúc cho ta! Như ta đã từng chúc phúc cho bạn:
chúc mừng anh có những đứa con ngoan
gia tài lớn, chắt chiu từ sữa mẹ
vượt gian khó, lòng kiên trì mạnh mẽ
nuôi thơm xanh - thế hệ mới vào đời

nối tiếp bước cha ông, cùng đi tới
hãnh diện mình là giòng dõi Lạc Long
từng chặng đi, ngoảnh mặt nhớ phương đông
truyền tiếp lửa thắp hồng nôi văn hiến

Bạn không thể không vui cùng ta, như bạn không thể không vui với cái tuổi về hưu, được ẩn cư trong niềm tin yêu của bằng hữu . Thỉnh thoảng ghé thăm uống chén trà thơm, gặp bữa ngẫu hứng thêm ly rượu đỏ, kháo chuyện nhau về nợ bút nghiên . Vẫn là thứ nghiệp dĩ sao nặng trằn trằn trong trí chưa rơi ? Mà rơi thì đã sao, đếm quanh còn mấy thằng bạn cùng ta ngồi sum họp như thuở cây đàn trên vai, quyển thơ trong áo trận . Biết phù sinh vẫn cười hí hửng, nghe đạn bay vẫn đứng ngang tàng .
Khi không buông mà rơi mới buồn thấm thía, vết cắt không vì dao, vì đạn mới ngẩn ngơ lòng, chợt hỏi vì sao? Câu hỏi đơn giản, trả lời không dễ . Như hòa bình vẫn mong mà khi nó đến, lại thấy sự nghiệt ngã rộng vô bờ, mà nhân ái nhỏ như hạt bụi .
Bốn mùa vẫn quay, quay theo chiều cổ điển, vẫn lợi danh sùng kính trong tầm mắt con người. Làm ta thèm một chuyển mùa có thể, trước khi khép tròn cõi tạm một vòng tử sinh!
Và thế là hứng tình ngoáy bút, tưởng được thong dong giòng chữ chân truyền . Hóa ra cũng lòng ta tự vấn:
vấn quân
đời vẫn phong trần
bút nghiên đâu lẽ bâng khuâng niệm từ
duyên còn hồng ánh chân như
lẽ nào vần điệu cổ thư mặc trầm!

Khát lắm, nhưng chữ thiếu ngọt ngào nên khó nuốt . Lời muốn nhẹ bay mà ý cứ mặc trầm . Chẳng phải vừa rồi bạn nói với ta: đọc “hoang tưởng” của nhà ngươi nghe đau lắm . Cũng mong chỉ là hoang tưởng, không là khải thị tiên tri:
đông với tây mây vẫn màu huyết dụ
báo động nhân gian cơn lũ hận thù
đêm nghe thú hú vang trời gọi lửa
đốt bình yên thiêu rụi cả mặt trời

Có lẽ ta không thoát khỏi cái bóng bi quan ám ảnh:
Đất không Nước và ta người tàn phế
Với hai tay không thể chạm quê hương!

Bạn giúp ta làm sao thoát được thứ ám ảnh của dụ ngôn, làm sao như Người Nguyễn Đức Quang hát vung lời “Ngạo Nghễ”. Khi trời đất chuyển mùa, ta chỉ tay vào mặt trời rằng: rót thêm giọt nắng cho xanh lá tình!
Thư bất tận ngôn, dẫu ta tận lòng ký thác thêm cho bạn một trầm khúc trong chuỗi tự truyện của chính ta đang khi lãng du trên thềm đời hóa thạch!
Ơi những người bạn trẻ, trên hành trình về với Cội Nguồn, nhớ giúp bọn ta chạm mạch Quê Hương . Ân sủng đó là thánh tích hóa khai trầm khúc thành những giòng nước mà trong hoang tưởng ta vẫn mong cầu: nước thời gian chảy thấm mạch yêu thương!

MD Oct 01,2010
Cao Nguyên



trả lời


Tùy Bút


Tâm thư

1 / Gởi Chị Hiếu Anh và các Cháu

Là một người bạn tri giao với anh Hiếu Anh, Cao Nguyên gởi đến Chị và các Cháu những dòng tâm cảm xúc động nhất khi anh Hiếu Anh ra đi, mãi mãi xa tôi, xa mặt trời và xa loài người - Một cuộc chia ly trong luật định làm người. Nhưng, mãi mãi anh, trong dòng nhạc tình giữa cõi người, qua mọi thời vẫn luôn tồn tại. Mấy trăm tình khúc anh để lại, mọi người đang hát, còn mãi hát cho quên nhọc nhằn, cho yêu thương thường hằng, cho long lanh giữa lòng người những đóa hồng nhân ái không bao giờ phai nhạt, như mặt trời không bao giờ tắt ở phương Đông với hy vọng của niềm tin yêu luôn được thắp sáng trong một thế gian u uẩn trầm buồn.
Hôm nay, 01 Dec 2005 - ngày tiễn đưa anh Hiếu Anh vào nơi yên nghỉ - Cao Nguyên viết tình khúc "đưa anh vào cõi mênh mông", tặng chị Hiếu Anh (xin lỗi Chị là Cao Nguyên không xin phép trước) như một đóa hồng, Cao Nguyên muốn đặt bên cạnh anh, dể nói với anh rằng những người bạn luôn nhắc và nhớ tới anh.
Cũng hôm nay, Cao Nguyên mở trang "Hiếu Anh còn đó giữa tình" trong trang web caonguỵen. net, để lưu lại những gì anh Hiếu Anh muốn gởi lại cho mọi người, cũng như mọi người muốn gởi về anh. Dĩ nhiên chỉ trong sự tiếp nhận giới hạn của Cao Nguyên qua các thông tin, có chọn lựa.
Dòng sông tin yêu của anh mãi chảy trong dòng đời xuyên suốt qua lòng anh, thánh thót rơi trên từng nốt nhạc và chuyển tải qua các giọng ca tuyệt vời, với những lời thơ nồng nàn gởi đến non sông và lòng người.
Mỗi khi Chị và các Cháu nhớ đến anh, thì mở cửa vào thăm anh, nghe anh hát và tâm tình cùng bạn bè thân mến .


Mong Chị và các Cháu bảo trọng sức khỏe. Cao Nguyên nghĩ, bên kia sông, anh ấy rất vui khi nhìn thấy Chị và các Cháu luôn mỉm cười với đời, với người. Cái nhìn đó là tuyệt tác của anh gởi cho Chị và các Cháu hôm nay và mãi mãi.
Thân Mến,
Cao Nguyên.

2 / Gởi anh chị em thân hữu của Cao Nguyên

Đêm rồi, sau khi đọc qua điện thoại để Hoàng Lan Chi thu âm bài thơ "thoáng anh" cho chương trình phát thanh Thơ Nhạc của nhạc sĩ Hiếu Anh trên Radio Hải Ngoại ở Washington DC. Cao Nguyên muốn gởi lời chân thành cám ơn đến tất cả các anh chị em thân hữu của Cao Nguyên, qua sự đồng cảm sâu sắc về nỗi buồn của một người bạn mất một người bạn. Đã gởi đến Cao Nguyên những lời chia buồn, như thể Cao Nguyên là một người anh em ruột thịt với nhạc sĩ Hiếu Anh.
Chia buồn với một-người-bạn-mất-một-người-bạn, có thể là câu thơ hay nhất được diễn đạt qua tấm lòng mỗi người khi nghĩ đến nhau. Dòng truyền cảm này là một tình khúc tuyệt vời luân lưu chảy ấm nồng trên tất cả.
Từ ân tình mà mọi người dành cho Cao Nguyên, và đặc biệt cho anh Hiếu Anh, Cao Nguyên mở trên trang web này trang "Hiếu Anh còn đó giữa tình",gom lai một số bài biết về nhạc sĩ Hiếu Anh và các link nhạc liên hệ, để khi có anh chị em nào chợt nhớ về người nhạc sĩ này, thì ghé vào đây, đọc vài bài thơ của bạn bè gởi đến anh, hoặc nghe nhạc do anh sáng tác với chính lời của anh, hay qua lời thơ của các thi hữu thân quen. Nững bản tình ca vút bay lên không trung chuyển vào lòng người bằng những giọng ca được chọn lọc.
Cao Nguyên hân hạnh đón tiếp các anh chị em thân hữu với Cao Nguyên và Hiếu Anh tại đây.
Trang "Hiếu Anh còn đó giữa tình", sẽ được cập nhật với những thông tin mới.
Xin các anh chị em gởi các tư liệu hoặc thông tin liên quan đến chủ đề cho Cao Nguyên qua địa chỉ Email: <victorviet2000@yahoo.com>
Thân ái chúc các anh chị em thân hữu và gia đình luôn An Vui và Hạnh Phúc.
Trân trọng,

Cao Nguyên

Nhạc sĩ Hiếu Anh và tôi

Vừa với tay tắt ngọn đèn ngủ thì chuông điện thoại reo, tôi thầm trách : ai mà gọi vào giữa khuya thế này, lạ thật.
Chuông reo tới lần thứ 4, tôi bắt điện thoại, vừa alô ai đó thì nghe tiếng của Hồng Phúc gọi từ Texas :
- Anh Cao Nguyên phải không?
- Cao Nguyên đây. Có gì lạ không cô em?
- Biết giờ này anh sắp đi ngủ, nhưng có tin quan trọng, Phúc phải báo anh biết ngay .
- Tin gì mà khẩn cấp vậy?
- Anh Hiếu Anh mất rồi.
- Cái gì? Phúc nói lại đi.
- Nhạc Sĩ Hiếu Anh mất rồi.
Tôi bàng hoàng đến choáng người,không tin được đó là sự thật. Vì mới hôm qua tôi còn đọc cái thư của Nhạc Sĩ Lê Mộng Nguyên trả lời thư của anh Hiếu Anh hỏi về sức khỏe của NS Lê Mộng Nguyên nhắn qua Chị Minh Hồ ở Paris.
- Có thật không? Làm sao Phúc biết?
- Chị Hoàng Lan Chi thông báo, và Phúc đã gọi chị Hiếu Anh để xác nhận.
Như vậy là không còn nghi ngờ gì nữa, tôi đã mất anh rồi, Hiếu Anh ơi! Người bạn xa 40 năm vừa tìm thấy lại, và đang hẹn nhau vào mùa Xuân gặp mặt ở Washington DC cùng với mấy anh cùng khóa 22 Thủ Đức.
Cầm cái list điện thoại trong tay, tôi muốn gọi báo cho vài người. Nhưng đang là giữa khuya, thôi để mai.
Suốt đêm tôi chập chờn ngủ giữa những gì tôi có được về một người bạn vừa tìm thấy lại. Vâng, chỉ mới thấy lại bằng hình ảnh, điện thoại và Email...trong gần 2 năm qua.
Khởi đầu, tôi nhận ra anh Hiếu Anh viết nhạc trên trang web trinhnu. Sau những lần PM, Email, vào mỗi cuối tuần, hoặc cách vài tuần 1 lần, tôi và Hiếu Anh "thủ thỉ" bên nhau qua điện thoại về đủ thứ chuyện hồi xưa, từ hồi chúng tôi còn " luận kiếm" ở Thủ Đức của 40 năm trước, đến thời "hành hiệp giang hồ" ở Pleiku. Mặc dù Hiếu Anh chỉ ở Pleiku bằng 1/3 thời gian của tôi ở đó.
Anh Hiếu Anh theo ngành Quân Nhạc sau khi rời Thủ Đức, vì vậy mà chúng tôi ít khi gặp nhau, thậm chí khi anh dạy nhạc ở trường Thiếu Sinh Quân và Trường Trung Học Minh Đức. Tôi thì tay bút, tay gươm đây đó lung tung, cho đến lúc rã đàn, đứa lên non, đứa xuống biển theo sấm truyền của thuở Mẹ Âu Cơ.
Từ ấy, không ai biết về ai nữa, cho đến lúc gặp nhau trên xứ ảo giữa trời. Thật tình mà nói, cám ơn trinhnu.net đã cho tôi cái cơ duyên gặp lại những "cố nhân".
Mỗi lần trò chuyện và phiếm luận về thơ nhạc, chúng tôi tâm đắc về một chữ "Tình" xuyên suốt qua Thơ và Nhạc.
Thỉnh thoảng chúng tôi gởi cho nhau vài sáng tác mới, tôi đọc thơ và anh hát cho tôi nghe.
Trong sáng tác nhạc, anh Hiếu Anh rất cẩn trọng về nguyên tác bài thơ do anh phổ nhạc. Những chỗ cần thây đổi lời thơ cho hòa hợp với tiết tấu nhạc, anh đều hỏi ý tác giả bài thơ. Về cái hứng sáng tác thì anh gọi là "bất chợt". Có khi mơ màng sắp ngủ thì anh bật dậy, vào bàn viết một đoạn hay cả bản nhạc mà quên cả thời gian.
Điêu đáng nói là tấm lòng của anh Hiếu Anh với bạn bè và những-đứa-em-thơ-nhạc thật nhiệt tình và hết mực thương mến. Ai đã từng có duyên với nhạc sĩ Hiếu Anh trong Thơ và Nhạc chắc đều cảm thấy như vậy.
Giữa tháng 10/05, anh Hiếu Anh gởi cho tôi CD nhạc " ngày tháng cô đơn" , anh nói là vừa thu âm xong, chưa phát hành. Vì anh cũng muốn anh Vù Hối vẽ lại cái hình bìa cảu CD. Rồi mới đây, tôi gợi ý anh phổ nhạc cho một số anh em bạn thơ cùng khóa 22/TĐ để làm kỷ niệm "một thời có nhau"
Anh nói với tôi là trên bàn của anh có mấy chục tập thơ của bạn chưa đọc hết để chọn bài phổ nhạc, nhưng sẽ ưu tiên cho "bọn mình". Bao nhiêu việc còn đợi anh, nhưng tiếc, rất tiếc, anh không còn làm được.
Anh ra đi, bỏ lại phía sau tất cả những gì anh đang có trong nỗi đam mê thực hiện vì dòng nhạc đang chảy trong anh cho tình người và tình của quê hương.
Ngay vào lúc 9 giờ ngày 27 thang 11 năm 2005, tôi thật sự mất anh. Không, không thể nào. Tôi chỉ mất Hiếu Anh với cái thân xác đã bắt đầu rung chuyển theo thời khí của bốn mùa. Mà Hiếu Anh, ngay cả tiếng cười và giọng nói trong cái nguồn sống tình cảm của anh vẫn còn đó, trong tôi. Như tiếng anh hát trong điện thoại cho tôi nghe một tình khúc về " em Pleiku" hồi cuối tuần vừa qua.
Bài hát gợi tôi nhớ đến những nơi hoang-dại-rất-thơ và nồng-nàn-rất-nhạc của Phố Núi một thời đến, ở và đi. Đi rồi ngoái lại qua tầm nhìn xuyên suốt thời gian trên 3 thập niên, trong không gian 3 chiều thương-nhớ-đợi.
Thương ư! Cả áo rách vai và quần thủng đáy, nhưng biết gói gọn trong lòng mình cái duyên dáng hồn nhiên và chất phát của Buôn, Làng.
Nhớ ư! Nhớ tất cả những người cùng thời "luận kiếm", trên điêu tàn vẫn khí khái rong ca theo hồn thiêng Sông núi
Đợi ư! Đợi một cuộc trùng phùng cho hết thảy nhừng gì thất lạc trong cơn hồng thủy.
Hiếu Anh ơi! Nhớ lắm rồi, anh hát nữa đi, đừng ngưng nghỉ,
từng lời hát hương quê nhà vực dậy
từng dòng thơ tự biết nẩy mầm xanh
ươm giữa tháng năm khúc quân hành anh viết,
Cám ơn anh, tôi còn đang đi trong khúc quân hành ấy bằng cả tâm và trí nhớ về.
Tiềm thức mở ra một cổng thành Pleime cho những tấm lòng hào phóng đi về.
Đi cũng lắm, về cũng nhiều. Như anh Kim Tuấn, anh Phạm Huấn... và hôm nay là anh - đang trên đường về với Mẹ.
Một nốt nhạc ngân lên từ cây đàn thùng thoát trên thinh không âm thanh "Mẹ", có mãnh lực làm ta rối cả nhịp tim và những dòng nước mắt ngỡ đã khô mà vẫn chảy.
Thế đấy, Hiếu Anh ơi! Bạn làm tôi choáng ngợp cả hồn, khi Bạn khoát tay, chợp mắt đi, về !


112905
Cao Nguyên

thoáng anh

(thương nhớ về nhạc sĩ Hiếu Anh)

mới tuần trước, anh hát trong điện thoại
cho tôi nghe tình khúc "em Pleiku"
nơi hai đứa sống cùng thời rất vội
trên đỉnh cao, lửa khói trộn sương mù

thời trộn niềm tin yêu vào ánh thép
cho lời thơ, ý nhạc sáng hồng lên
cả những cánh lan rừng, những dòng thác đẹp
cũng nồng nàn những tấu khúc không quên

mới tuần trước, tôi gợi lời, anh hứa
sẽ phổ thơ thành nhạc của bọn mình (*)
những bản chúc thư của tình và lửa
viết trong chiến tranh, viết giữa hòa bình

"ngày tháng cô đơn" - mười bốn tình khúc mới(**)
những bản nhạc cuối cùng anh viết gởi thân thương
có những thoáng em tình còn vời vợi (***)
sao thoáng anh, mới đó đã đi rồi?

đi thanh thoát, Hiếu Anh ơi! đi nhé
mọi người thân đang hát tiễn đưa anh
bằng những ca khúc suốt đời anh viết
cho quê hương và yêu dấu nhiệt thành

trời Kentucky, chiều thu buồn lệ tuyết
chuông nguyện cầu vĩnh biệt một tài năng
khúc thánh ca lời lặng trầm tha thiết
ru hồn anh yên nghỉ cõi vĩnh hằng!

112805



-------------
(*) "bọn mình" - thơ Cao Nguyên
(**) CD "ngày tháng cô đơn" -
14 tình khúc mới của NS Hiêu Anh
(***) "thoáng em" - thơ Cao Nguyên
Hiếu Anh phổ nhạc trong CD "NTCĐ"

Cao Nguyên

đưa anh vào cõi mênh mông


(biệt khúc tặng Chị Hiếu Anh)

đưa anh vào cõi mênh mông
gót tình lướt trên bụi hồng
lòng em không nguôi bối rối
anh đi xa rồi, thật không?

là không, muôn lần là không
nụ hôn anh trao còn nồng
lời tình còn say đắm đuối
sao anh vội vàng qua sông?

chân em đứng giữa bụi hồng
vẫy chào anh trong hư không
chiều đông chuông ngân thánh thót
tuyết rơi tràn lạnh vào hồn!

anh đi vào cõi mênh mông
em về trong đêm bụi hồng
từng bước lòng nghe chới với
xa anh thật rồi, phải không?

xa anh thật rồi, phải không?
là không, vạn lần là không
hãy như bên sông anh đợi
chờ em đem lại đóa hồng!

Cao Nguyên

79 tình khúc của nhạc sĩ Hiếu Anh
tại kho lưu trử , xin mời vào chọn nhạc để nghe

http://trinhnu.net/?i=x&x=9429


nơi cõi đã về

(tâm tình với Hiếu Anh)

Hiếu Anh ơi! Cứ xem như hôm nay, ngày cuối tuần, mình trò chuyện với nhau nhé.
Lại nói về một chút gì để nhớ, từ một nơi mình đã Đến, Ở và Đi - Phố Núi Pleiku.

Khi anh đặt chân đến đó, không hiểu có cùng bối cảnh và tâm trạng như thế này không :

"....Ra khỏi lòng phi cơ C.130, bước xuống Phi Trường Cù Hanh, tôi cảm thấy lạnh, dẫu lúc đó mới chỉ 6 giờ chiều . Da thịt của Sài Gòn nhiệt đới đang tiếp xúc với cái lạnh miền cao vào những ngày đầu mùa Đông , tuy hơi khó chịu nhưng khoan khoái. Chính cái lạnh và một chút hơi sương đã làm cái đầu tôi “ hạ hỏa “, khi phải tiếp nhận cùng lúc những tiếng ồn ào của động cơ các loại máy bay và xe quân sự, cùng với sự nhộn nhịp của ba lô, mũ sắt và súng đan ra vào phi cơ và các pháo đài bao cát. Có nghĩa là tôi đang đứng chân trên vùng đất chạm nhẹ là nghe tiếng nổ! Nghĩa là tôi thật sự mất đi sự yên tĩnh của những giảng đường, của những thôn xóm quê tôi vào thuở chưa mất đi sự yên tịnh ..."
(trích hồi ký của Cao Nguyên)

Ba mươi mốt năm rồi đó anh, mình đã xa thành phố ấy, dẫu cho sương mù của thực cảnh, hay sương mù trong cả lòng ta, nhưng những gì ở đó vẫn hiển hiện trong cõi nhớ của mình.
Thương lắm, nhớ lắm cái khung cảnh chập chùng sông núi ấy, bao nẻo đường còn in dấu chân ta và bè bạn của một thời xa vắng dễ thương. Dẫu ở đó, có những tháng ngày tim ta rỉ máu, những giọt lệ hồng chảy trong đêm trăn trở khi hay tin bạn ta, ngày mai không về. Họ ở lại vĩnh viễn trên Đồi 31, trên đỉnh cao Dak Pek, Chư Prong, Chư Pao, núi Phượng Hoàng...
Thời đau xót đã qua, lẽ ra không nên nhắc lại. Sao tâm ta cứ mãi nhớ về? Có phải là sự không đành của nỗi tức tưởi trên hành trình đi tìm hòa bình, tự do, chân lý và bác ái cho quê hương!
Rồi sao nữa hở anh? Trong thời gian thoáng qua, giữa chập chùng sông núi quê nhà, giọt lệ hồng của tôi, của anh vẫn chảy theo dòng thơ, ý nhạc. Chen lẫn trong tình khúc anh viết là những khúc quân hành có âm vang nhịp trống Tây Sơn như nhắc nhớ mình còn chưa trọn bước trong sứ mạng của 4 chữ "Cư An Tư Nguy" đã nặng trong hành trang ta đi lúc rời khỏi Vũ Đình Trường Thủ Đức?
Sự rạo rực trớ trêu lại đồng âm với niềm thổn thức, nên những lời thánh ca bay vút lên cao. Những lời chúc phúc chạm hồn các vì sao, những thiên thể hiện thân các bạn ta ở đó, tạo nên nguồn âm thanh thánh thiện ngân tấu trong một bầu trời trên mặt địa cầu không còn hai cực Bắc, Nam. Tất cả đã nhất quán: trong hư vô ta là hạt bụi!
Hiếu Anh ơi! Bây giờ thì anh thong dong rồi. Muốn đi đâu thì đi, không cần giấy thông hành, không cần phép tắc và những câu nệ thế gian; muốn gặp ai thì gặp, kể cả những người muôn năm cũ!
Phúc cho anh đã đổi những giọt lệ hồng lấy ly rượu ân phước của nước Chúa, nồng nàn anh trong cõi đã về!
Anh có muốn về thăm Phố Núi với tôi hôm nay không? Nhớ lắm.

120205

Cao Nguyên

CHO MỘT TÌNH BẠN

* tặng Cao Nguyên

Mới tìm lại được nhau đây thôi
Sau bao năm xa cách, biệt đời.
Những lúc e mail tâm sự vụn
Những đêm thủ thỉ rộn ràng vui.

Niềm vui chan chứa khi gặp lại,
Mặt mừng tay xiết chặt đôi tay.
Cứ tưỏng từ đây là mãi mãi
Không bao giờ chia cách tình trai.

Người đi gieo tiếng nhạc cho đời
Kẻ về gom lại vần thơ rơi
Buồn vui chồng chất theo năm tháng
Tiếng khóc hòa tan với tiếng cười.

Tiếng hát ngân lên khúc nhạc chiều
Cho lòng khơi dậy những thân yêu,
Kỷ niệm trào dâng như sóng cả
" Ngày Tháng Cô Đơn " giữa tịch liêu.

Bây giờ hai ngả, cách xa nhau;
Lời thơ tiếng nhạc vấn vương sầu,
Kẻ ở người đi buồn thấm thía!
Giọt lệ biệt ly cay mắt sâu!

HONG VU LAN NHI

Tửong nhớ Hiếu Anh
http://cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=269&Itemid=47



trả lời


Tùy Bút


Đưa Anh Vào Cõi Mênh Mông
(biệt khúc tặng Chị Hiếu Anh)

đưa anh vào cõi mênh mông
gót tình lướt trên bụi hồng
lòng em không nguôi bối rối
anh đi xa rồi, thật không?

là không, muôn lần là không
nụ hôn anh trao còn nồng
lời tình còn say đắm đuối
sao anh vội vàng qua sông?

chân em đứng giữa bụi hồng
vẫy chào anh trong hư không
chiều đông chuông ngân thánh thót
tuyết rơi tràn lạnh vào hồn!

anh đi vào cõi mênh mông
em về trong đêm bụi hồng
từng bước lòng nghe chới với
xa anh thật rồi, phải không?

xa anh thật rồi, phải không?
là không, vạn lần là không
hãy như bên sông anh đợi
chờ em đem lại đóa hồng!

Cao Nguyên
DC. Dec 2005
Tưởng Nhớ NS Hiếu Anh:
http://cothommagazine.com/index.php?option=com_content&task=view&id=269&Itemid=47



trả lời


lên trên